Język obcy nowożytny w klasach 4-8 szkoły podstawowej – porównanie podstaw programowych z lat 2024 (wariant II.1) i 2026 (poziom oczekiwany A2)

dr Grzegorz Śpiewak dr Grzegorz Śpiewak
|
📅 18 maja 2026
|
⏱️ 7 min czytania

Pobierz porównanie w pliku PDF

Podsumowanie zmian

  Opis zmian
Poziom biegłości językowej na koniec VIII klasy
ograniczone 		Na koniec VIII klasy szkoły podstawowej uczeń powinien osiągnąć poziom biegłości językowej A2 w skali ESOKJ. W podstawie z 2024 r. określony był wyższy poziom (A2+) dla umiejętności receptywnych (słuchanie i czytanie).
W podstawie z 2026 r. poziom biegłości jest TAKI SAM dla wszystkich umiejętności językowych/środków językowych.
Środki leksykalne
zakres zagadnień nieznacznie rozbudowany
zakres środków – bez zmian („podstawowy zasób”)
  • 1) Dodany jeden temat główny, tj. „społeczeństwo”.
  • 2) Usunięto „np.” z listy zagadnień szczegółowych – każde wymienione zagadnienie jest obowiązkowe.
  • 3) Nieznaczne zmiany w zakresie zagadnień szczegółowych (6 usunięto, 12 dodano, 3 zmieniono brzmienie).
Słuchanie
nieznacznie rozbudowane
  • 1) Standardowa odmiana języka pozostaje dominująca, ale konieczne jest włączenie również odmian niestandardowych, w tym używanych przez nierodzimych użytkowników języka.
  • 2) Dodatkowe wymaganie: wyciąganie wniosków.
Czytanie
bardzo nieznacznie rozbudowane 		Praktycznie bez zmian. Dodano tylko umiejętność wyciągania wniosków z przeczytanego tekstu.
Mówienie
bez większych zmian
  • 1) Zachowano te same wymagania szczegółowe, dodając jedno, tj. udzielanie wskazówek i instrukcji.
  • 2) Stosowanie formalnego/nieformalnego stylu zastąpiono koniecznością zachowania grzeczności językowej.
Pisanie
bardzo nieznacznie rozbudowane
  • 1) Zachowano te same wymagania szczegółowe, dodając jedno, tj. udzielanie wskazówek i instrukcji.
  • 2) Zmodyfikowano katalog przykładowych rodzajów tworzonych tekstów oraz wskazano, że tam, gdzie jest to konieczne, należy zachować zasady ich konstruowania.
  • 3) Stosowanie formalnego/nieformalnego stylu zastąpiono koniecznością zachowania grzeczności językowej.
Reagowanie ustne
bez większych zmian
  • 1) Zachowano te same wymagania szczegółowe, dodając 4 mikroumiejętności.
  • 2) Wskazano na konieczność zachowania zasad grzeczności językowej.
Reagowanie pisemne
bez większych zmian
  • 1) Reagowanie pisemne ograniczone do „najbardziej typowych” sytuacji życia codziennego (a nie „typowych”).
  • 2) Zachowano te same wymagania szczegółowe, dodając 5 mikroumiejętności.
  • 3) Wskazano na konieczność zachowania zasad grzeczności językowej.
Przetwarzanie językowe
rozbudowane
  • 1) Zachowano te same wygania szczegółowe, ale jednocześnie dodano 5 kolejnych, w tym uzgadnianie znaczenia tekstu lub współtworzenie wypowiedzi w parze lub grupie.
  • 2) Dodano umiejętność tworzenia notatki.
  • 3) Dodano przedstawianie przygotowanej wcześniej prezentacji.
Kompetencja kulturowa
rozbudowane
  • 1) Nowa podstawa przesuwa akcent z samej wiedzy w kierunku wykorzystania wiedzy na temat krajów, w których ludzie posługują się danym językiem obcym.
  • 2) Poza wiedzą istotne są również umiejętności i postawy.
  • 3) Dodano wymaganie dotyczące odróżniania stereotypów od faktów.
Umiejętności okołojęzykowe
nieznacznie rozbudowane
  • 1) Pozostawiono wszystkie umiejętności okołojęzykowe.
  • 2) Dookreślono cel współpracy w parze lub grupie – doskonalenie własnych umiejętności, pomoc innym.
  • 3) Dodano wymaganie dotyczące wykorzystania informacji zwrotnej.
Doświadczenia edukacyjne
NOWOŚĆ W PODSTAWIE 		W starej podstawie programowej doświadczeń edukacyjnych nie było. Doświadczenia z założenia wspierają rozwój językowy, osobisty, psychiczny i społeczny uczniów oraz budują poczucie sprawczości. Doświadczenia edukacyjne mają charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje przekrojowe oraz rozwijają umiejętności komunikacyjne i współpracę. Nowa podstawa programowa wymienia 10 doświadczeń dla zajęć z języka obcego nowożytnego. Każdy uczeń ma obowiązek realizacji przynajmniej jednego wybranego z klasą i nauczycielem doświadczenia edukacyjnego w każdym roku szkolnym.
Kompetencje przekrojowe i sprawczość
NOWOŚĆ W PODSTAWIE 		Kształcenie w zakresie języka obcego nowożytnego przyczynia się do rozwijania:
  • 1) kompetencji przekrojowych, np. rozwiązywania problemów, kreatywnego myślenia, krytycznego myślenia
  • 2) sprawczości, czyli podejmowania działań, które mają pozytywny wpływ na ucznia, który je podejmuje, i na innych, oraz branie odpowiedzialności za te działania.
UWAGA!
W naszej analizie przyjęliśmy następujący sposób oznaczania treści obu podstaw programowych:
  • bez żadnego oznaczenia, czarną czcionką – treści takie same w obu podstawach programowych
  • na żółtej apli przedstawiono treści, które zakresowo lub znaczeniowo są praktycznie takie same, ale nastąpiła zmiana sformułowania
  • na niebieskiej apli przedstawiono treści podstawy programowej z 2024 r., nieuwzględnione w podstawie programowej z 2026 r., czyli takie, które zniknęły w podstawie z 2026 r.
  • na zielonej apli przedstawiono treści podstawy programowej z 2026 r., które są nowe względem podstawy z 2024 r., czyli pojawiły się w podstawie z 2026 r.

CELE KSZTAŁCENIA – WYMAGANIA OGÓLNE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
I. Znajomość środków językowych.
Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych i fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie tematów wskazanych w wymaganiach szczegółowych. 		1. Posługiwanie się środkami językowymi: leksykalnymi, gramatycznymi, fonetycznymi i ortograficznymi.
II. Rozumienie wypowiedzi.
Uczeń rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka, a także proste wypowiedzi pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych. 		2. Rozumienie wypowiedzi ustnych i pisemnych.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Uczeń samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych. 		3. Tworzenie wypowiedzi ustnych i pisemnych.
IV. Reagowanie na wypowiedzi.
Uczeń uczestniczy w rozmowie i w typowych sytuacjach reaguje w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub pisemnie w formie prostego tekstu, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych. 		4. Uczestniczenie w rozmowie i reagowanie w sytuacjach życia codziennego, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub pisemnie.
V. Przetwarzanie wypowiedzi.
Uczeń zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych. 		5. Przekształcanie przekazu w ramach tego samego języka obcego nowożytnego oraz między językami, a także z formy ustnej, pisemnej lub wizualnej na inną formę.
  6. Posługiwanie się strategiami i technikami uczenia się języka obcego nowożytnego.
  7. Rozwijanie otwartości na różnorodność kulturową.
  • Rozbudowane opisy zastąpiono krótszymi stwierdzeniami zawierającymi rzeczowniki odczasownikowe.
  • Całkowicie przeformułowano brzmienie wymagania w zakresie przetwarzania językowego, nazywając je „przekształcaniem przekazu”.
  • Dodano 2 wymagania ogólne dotyczące kompetencji kulturowej oraz posługiwanie się strategiami i technikami uczenia się języka obcego. Wszystkie te kwestie były w podstawie z 2024 r., ale były określone tylko w wymaganiach szczegółowych, nie w wymaganiach ogólnych.

TREŚCI NAUCZANIA – WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE

ZNAJOMOŚĆ ŚRODKÓW JĘZYKOWYCH

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
I. Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych i fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie tematów: 1. Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych: leksykalnych, gramatycznych, fonetycznych i ortograficznych, niezbędnych do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności, w zakresie tematów:
1) człowiek (np. dane personalne, okresy życia, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania); 1) człowiek: dane personalne, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania;
2) miejsce zamieszkania (np. dom i jego okolica, pomieszczenia i wyposażenie domu, prace domowe); 2) miejsce zamieszkania: dom i jego okolica, pomieszczenia i wyposażenie domu, obowiązki domowe, przeprowadzka;
3) edukacja (np. szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się, przybory szkolne, oceny szkolne, życie szkoły, zajęcia pozalekcyjne); 3) edukacja: szkoła i jej pomieszczenia, przedmioty nauczania, uczenie się (w tym uczenie się przez całe życie), przybory szkolne, oceny szkolne, życie szkoły, zajęcia pozalekcyjne;
4) praca (np. popularne zawody i związane z nimi czynności i obowiązki, miejsce pracy); 4) praca: zawody i związane z nimi czynności, miejsce pracy, wybór zawodu;
5) życie prywatne (np. rodzina, znajomi i przyjaciele, czynności życia codziennego, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego, święta i uroczystości, problemy); 5) życie prywatne: rodzina, znajomi i przyjaciele, relacje międzyludzkie, czynności życia codziennego, przedmioty codziennego użytku, określanie czasu, formy spędzania czasu wolnego, święta i uroczystości;
6) żywienie (np. artykuły spożywcze, posiłki i ich przygotowywanie, lokale gastronomiczne); 6) żywienie: artykuły spożywcze, posiłki i ich przygotowywanie, nawyki żywieniowe, lokale gastronomiczne;
7) zakupy i usługi (np. rodzaje sklepów, towary i ich cechy, sprzedawanie i kupowanie, wymiana i zwrot towaru, promocje, korzystanie z usług); 7) zakupy i usługi: rodzaje sklepów, towary i ich cechy, odzież, sprzedawanie i kupowanie, środki płatnicze, promocja i reklama, korzystanie z usług;
8) podróżowanie i turystyka (np. środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, baza noclegowa, wycieczki, zwiedzanie); 8) podróżowanie i turystyka: środki transportu i korzystanie z nich, orientacja w terenie, baza noclegowa, wycieczki, zwiedzanie;
9) kultura (np. twórcy i ich dzieła, uczestnictwo w kulturze, tradycje i zwyczaje, media); 9) kultura: dziedziny kultury, uczestnictwo w kulturze, tradycje i zwyczaje;
10) sport (np. dyscypliny sportu, sprzęt sportowy, obiekty sportowe, imprezy sportowe, uprawianie sportu); 10) sport: dyscypliny sportu, sprzęt sportowy, obiekty sportowe, wydarzenia sportowe, uprawianie sportu;
11) zdrowie (np. tryb życia, samopoczucie, choroby, ich objawy i leczenie); 11) zdrowie: części ciała, tryb życia, samopoczucie, choroby, ich objawy i leczenie;
12) nauka i technika (np. wynalazki, korzystanie z podstawowych urządzeń technicznych i technologii informacyjno-komunikacyjnych); 12) postęp technologiczny: wynalazki, media, korzystanie z technologii informacyjno-komunikacyjnych;
13) świat przyrody (np. pogoda, pory roku, rośliny i zwierzęta, krajobraz, ochrona środowiska naturalnego). 13) świat przyrody: pogoda, pory roku, rośliny i zwierzęta, krajobraz, zagrożenia i ochrona środowiska;
  14) społeczeństwo: problemy współczesnego świata.
  • Dodany został jeden temat, tj. „społeczeństwo” z jednym zagadnieniem szczegółowym, tj. „problemy współczesnego świata”.
  • Z każdego tematu usunięty został zapis „np.”, co oznacza, że każde wymienione zagadnienie szczegółowe jest obowiązkowe.
  • Temat „nauka i technika” zastąpiony tematem „postęp technologiczny”.
  • Zagadnienie szczegółowe „media” zostało przeniesione z tematu „kultura” to tematu „postęp technologiczny”.
  • W pozostałych tematach drobne zmiany – albo usunięcie zagadnienia szczegółowego, albo dodanie zagadnienia szczegółowego:
    • dodano 12 zagadnień szczegółowych
    • usunięto 6 zagadnień szczegółowych
    • zmieniono sposób sformułowania albo „przynależność” do tematu w zakresie 3 zagadnień szczegółowych.

SŁUCHANIE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
II. Uczeń rozumie proste wypowiedzi ustne (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje) artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka: 2. Uczeń rozumie proste wypowiedzi ustne (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje, informacje, newsy czytane, prezentacje), artykułowane wyraźnie, przede wszystkim w standardowej odmianie języka:
1) reaguje na polecenia; 1) reaguje na polecenia;
2) określa główną myśl wypowiedzi lub fragmentu wypowiedzi; 2) rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje nadawcy lub autora, kontekst (np. formę, czas, miejsce, sytuację, uczestników);
3) określa intencje nadawcy lub autora wypowiedzi;  
4) określa kontekst wypowiedzi (np. formę, czas, miejsce, sytuację, uczestników);  
5) znajduje w wypowiedzi określone informacje; 3) rozumie wypowiedź lub jej fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w niej określone informacje;
  4) wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w wypowiedzi.
6) rozróżnia formalny i nieformalny styl wypowiedzi.  
  • Najważniejsza zmiana to konieczność uwzględnienia w kształceniu również odmian języka angielskiego innych niż standardowa – nie tylko np. szkockiego, irlandzkiego, ale również języka używanego przez osoby niebędące rodzimymi użytkownikami języka.
  • Wydzielono dwie główne umiejętności: rozumienie wypowiedzi na poziomie ogólnym oraz na poziomie szczegółowym, „podciągając” pod te ogólne sformułowania określania z podstawy z 2024 r.
  • Rozbudowano katalog przykładowych typów tekstów; dodano „informacje, newsy czytane, prezentacje”.
  • Dodano umiejętność „wyciągania wniosków”.
  • Usunięto rozróżnianie formalnego i nieformalnego stylu wypowiedzi.

CZYTANIE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
III. Uczeń rozumie proste wypowiedzi pisemne (np. listy, e-maile, SMS-y, pocztówki, napisy, broszury, ulotki, jadłospisy, ogłoszenia, rozkłady jazdy, historyjki obrazkowe z tekstem, artykuły, recenzje, wywiady, wpisy na forach i blogach, teksty narracyjne i literackie): 3. Uczeń rozumie proste wypowiedzi pisemne (np. e-maile, SMS-y, napisy, ulotki, etykiety, jadłospisy, ogłoszenia, newsy, rozkłady jazdy, instrukcje, historyjki obrazkowe z tekstem, artykuły, wywiady, posty, teksty narracyjne i literackie):
1) określa główną myśl tekstu lub fragmentu tekstu; 1) rozumie tekst lub jego fragment na poziomie ogólnym: określa główną myśl, intencje autora, kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę, formę tekstu, formalny i nieformalny styl tekstu, czas, miejsce, sytuację);
2) określa intencje nadawcy lub autora tekstu; 2) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu;
3) określa kontekst wypowiedzi (np. nadawcę, odbiorcę, formę tekstu, czas, miejsce, sytuację);  
4) znajduje w tekście określone informacje; 3) rozumie tekst lub jego fragment na poziomie szczegółowym: znajduje w nim określone informacje;
5) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu;  
  4) wyciąga wnioski wynikające z informacji zawartych w tekście.
6) rozróżnia formalny i nieformalny styl tekstu.  
  • Wydzielono dwie główne umiejętności: rozumienie wypowiedzi na poziomie ogólnym oraz na poziomie szczegółowym, dodając do tych ogólnych sformułowań wymagania szczegółowe z podstawy z 2024 r.
  • Zmieniono (uwspółcześniono) katalog przykładowych typów tekstów; usunięto np. „pocztówki”, „listy”; dodano „newsy”.
  • Dodano umiejętność „wyciągania wniosków”.
  • Usunięto rozróżnianie formalnego i nieformalnego stylu wypowiedzi.

MÓWIENIE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
IV. Uczeń tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne: 4. Uczeń tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne, zachowując zasady grzeczności językowej:
1) opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska; 1) opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
2) opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości; 2) opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości;
3) przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości; 3) przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
4) przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość 4) przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość
5) opisuje upodobania; 5) opisuje upodobania;
6) wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób; 6) wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób;
7) wyraża uczucia i emocje; 7) wyraża uczucia i emocje;
8) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. 8) udziela wskazówek i instrukcji.
  • Dodano jedno wymaganie szczegółowe, tj. udzielanie wskazówek i instrukcji.
  • Wymaganie szczegółowe nr 8., tj. stosowanie formalnego lub nieformalnego stylu wypowiedzi, zostało przesunięte do „główki” wymagania i przyjęło brzmienie „zachowując zasady grzeczności językowej”.

PISANIE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
V. Uczeń tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, wiadomość, SMS, pocztówkę, e-mail, historyjkę, wpis na blogu): 5. Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. wiadomość, post, e-mail, historyjkę), z zachowaniem zasad grzeczności językowej oraz, jeśli to konieczne, zasad konstruowania tekstów danego rodzaju:
1) opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska; 1) opisuje ludzi, zwierzęta, przedmioty, miejsca i zjawiska;
2) opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości; 2) opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości i teraźniejszości;
3) przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości; 3) przedstawia fakty z przeszłości i teraźniejszości;
4) przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość; 4) przedstawia intencje, marzenia, nadzieje i plany na przyszłość;
5) opisuje upodobania; 5) opisuje upodobania;
6) wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób; 6) wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób;
7) wyraża uczucia i emocje; 7) wyraża uczucia i emocje;
8) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. 8) udziela wskazówek i instrukcji.
  • Dodano informację o konieczności zachowania zasad konstruowania tekstów danego rodzaju, np. e-maili, jeżeli jest to konieczne.
  • Usunięto 5 przykładowych typów tekstów, jeden przeformułowano na bardziej ogólny (wpis na blogu > post).
  • Dodano jedno wymaganie szczegółowe, tj. udzielanie wskazówek i instrukcji.
  • Wymaganie szczegółowe 8., tj. stosowanie formalnego lub nieformalnego stylu wypowiedzi zostało przesunięte do „główki” wymagania i przyjęło brzmienie „zachowując zasady grzeczności językowej”.

REAGOWANIE USTNE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
VI. Uczeń reaguje ustnie w typowych sytuacjach: 6. Uczeń reaguje ustnie w typowych sytuacjach życia codziennego, w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, zachowując zasady grzeczności językowej:
1) przedstawia siebie i inne osoby; 1) przedstawia siebie i inne osoby;
2) nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę; podtrzymuje rozmowę w przypadku trudności w jej przebiegu (np. prosi o wyjaśnienie, powtórzenie, sprecyzowanie; upewnia się, że rozmówca zrozumiał jego wypowiedź); 2) nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę; podtrzymuje rozmowę, a w przypadku trudności w jej przebiegu (np. prosi o wyjaśnienie, powtórzenie, sprecyzowanie; upewnia się, że rozmówca zrozumiał jego wypowiedź);
3) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia; 3) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia;
4) wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób; 4) wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób;
5) wyraża swoje upodobania, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, intencje i pragnienia innych osób; 5) wyraża i uzasadnia swoje upodobania, preferencje, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, preferencje, intencje i pragnienia innych osób;
6) składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje; 6) składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje;
7) zaprasza i odpowiada na zaproszenie; 7) zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
8) proponuje, przyjmuje i odrzuca propozycje, zachęca; prowadzi proste negocjacje w sytuacjach życia codziennego; 8) proponuje, zachęca, przyjmuje i odrzuca propozycje, prowadzi proste negocjacje;
9) prosi o radę i udziela rady; 9) prosi o radę i udziela rady;
10) pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia; 10) pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
11) ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje; 11) ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
12) wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby; 12) wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
13) wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, zdziwienie, nadzieję, obawę); 13) wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, złość, zdziwienie, nadzieję, obawę, współczucie);
14) stosuje zwroty i formy grzecznościowe. 14) stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
  • Reagowanie w sytuacjach „życia codziennego” przeniesione do główki wymagania.
  • Dodane 4 mikroumiejętności (uzasadnianie upodobań; wyrażanie i pytanie o preferencje; wyrażanie złości i współczucia).

REAGOWANIE PISEMNE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
VII. Uczeń reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, SMS, e-mail, wpis na czacie lub forum) w typowych sytuacjach: 7. Uczeń, posługując się właściwym dla danego języka obcego alfabetem lub sposobem zapisu, tworzy – w reakcji na najbardziej typowe sytuacje życia codziennego – prosty tekst pisany (np. wiadomość, formularz, post, e-mail, komentarz, wpis na czacie lub forum) w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, z zachowaniem zasad grzeczności językowej:
1) przedstawia siebie i inne osoby; 1) przedstawia siebie i inne osoby;
2) nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. podczas rozmowy na czacie); 2) nawiązuje kontakty towarzyskie; rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę (np. na czacie); podtrzymuje rozmowę, a w przypadku trudności w jej przebiegu prosi np. o wyjaśnienie lub sprecyzowanie;
3) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia (np. wypełnia formularz lub ankietę); 3) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia (np. wypełnia formularz lub ankietę);
4) wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób; 4) wyraża swoje opinie, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza się z opiniami innych osób;
5) wyraża swoje upodobania, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, intencje i pragnienia innych osób; 5) wyraża i uzasadnia swoje upodobania, preferencje, intencje i pragnienia, pyta o upodobania, preferencje, intencje i pragnienia innych osób;
6) składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje; 6) składa życzenia i gratulacje, odpowiada na życzenia i gratulacje;
7) zaprasza i odpowiada na zaproszenie; 7) zaprasza i odpowiada na zaproszenie;
8) proponuje, przyjmuje i odrzuca propozycje, zachęca; prowadzi proste negocjacje w sytuacjach życia codziennego; 8) proponuje, zachęca, przyjmuje i odrzuca propozycje, prowadzi proste negocjacje;
9) prosi o radę i udziela rady; 9) prosi o radę i udziela rady;
10) pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia; 10) pyta o pozwolenie, udziela i odmawia pozwolenia;
11) ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje; 11) ostrzega, nakazuje, zakazuje, instruuje;
12) wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby; 12) wyraża prośbę oraz zgodę na spełnienie prośby lub odmowę spełnienia prośby;
13) wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, zdziwienie, nadzieję, obawę); 13) wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, złość, zdziwienie, nadzieję, obawę, współczucie);
14) stosuje zwroty i formy grzecznościowe. 14) stosuje zwroty i formy grzecznościowe.
  • Sytuacje „typowe” zastąpione „najbardziej typowymi”.
  • „Uwspółcześnienie” rodzajów tekstów, dodano np. post, komentarz.
  • Reagowanie w sytuacjach „życia codziennego” przeniesione do główki wymagania.
  • Dodane 5 mikroumiejętności (podtrzymywanie rozmowy, uzasadnianie upodobań; wyrażanie i pytanie o preferencje; wyrażanie złości i współczucia).

PRZETWARZANIE JĘZYKOWE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
VIII. Uczeń przetwarza prosty tekst ustnie lub pisemnie: 8. Uczeń przetwarza prosty tekst ustnie lub pisemnie:
1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach); 1) przekazuje w języku obcym nowożytnym lub języku polskim informacje sformułowane w tym języku obcym;
2) przekazuje w języku obcym nowożytnym lub języku polskim informacje sformułowane w tym języku obcym; 2) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim;
3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim. 3) pracując w parze lub w grupie, uzgadnia znaczenie przeczytanego lub wysłuchanego tekstu;
  4) pracując w parze lub w grupie, współtworzy wypowiedź pisemną lub ustną;
  5) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach);
  6) przekazuje w języku polskim informacje zawarte w obcojęzycznych materiałach wizualnych (np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach);
  7) tworzy krótką notatkę jako tekst zwarty lub w punktach na podstawie wysłuchanego lub przeczytanego tekstu;
  8) przedstawia publicznie w języku obcym wcześniej przygotowany materiał (np. prezentację, film).
  • Rozbudowane względem podstawy programowej z 2024 r. Dodano 5 wymagań szczegółowych, w tym – przede wszystkim – uzgadnianie znaczenia tekstu lub
  • Dodano umiejętność tworzenia notatki.
  • Dodano przedstawianie przygotowanej wcześniej prezentacji.

KOMPETENCJE KULTUROWE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
IX. Uczeń posiada: 9. Uczeń rozwija wiedzę, umiejętności oraz postawy, w tym rozumienie własnej tożsamości kulturowej, niezbędne do efektywnego funkcjonowania w wielokulturowym świecie:
1) podstawową wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, oraz o kraju ojczystym, z uwzględnieniem kontekstu lokalnego, europejskiego i globalnego; 1) wykorzystuje wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, do realizacji pozostałych wymagań szczegółowych dotyczących wiedzy i umiejętności;
2) świadomość związku między kulturą własną i obcą oraz wrażliwość międzykulturową. 2) dostrzega podobieństwa i różnice między kulturą własną, kulturą kraju ojczystego a kulturą społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym, uwzględniając kontekst lokalny, europejski i globalny;
  3) przejawia wrażliwość międzykulturową;
  4) odróżnia stereotypy od faktów dotyczących kultury własnej, kultury kraju ojczystego oraz kultury społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym.
  • Nowa podstawa przesuwa akcent z wiedzy w zakresie krajów, w którym ludzie posługują się danym językiem, w kierunku wykorzystania tej wiedzy, stąd czasowniki wskazujące na działania ucznia, np. rozwija, wykorzystuje, dostrzega, przejawia, odróżnia.
  • Wiedza została zastąpiona wiedzą, umiejętnościami i postawami.
  • Zajęcia z języka obcego mają również służyć w budowaniu zrozumienia własnej tożsamości kulturowej, m.in. dzięki dostrzeganiu podobieństw i różnic, odróżnianiu stereotypów od faktów.
  • Dodano wymaganie dotyczące odróżniania stereotypów od faktów.

UMIEJĘTNOŚCI OKOŁOJĘZYKOWE

Podstawa programowa dla SP z 2024 r. wariant II.1.; poziom: A2(A2+) Podstawa programowa dla SP z 2026 r. poziom: A2
  10. Uczeń posługuje się strategiami i technikami uczenia się języka obcego nowożytnego, w tym z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych, adekwatnymi do realizowanego zadania oraz zgodnymi z jego indywidualnymi preferencjami:
  1) posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami);
X. Uczeń dokonuje samooceny i wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym). 2) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym);
XI. Uczeń współdziała w grupie (np. w lekcyjnych i pozalekcyjnych językowych pracach projektowych). 3) owspółdziała w parze lub grupie w celu doskonalenia własnych umiejętności językowych lub pomocy innym uczniom w rozwijaniu ich umiejętności językowych;
XII. Uczeń korzysta z różnych źródeł informacji w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych. 4) korzysta z różnych źródeł informacji w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych;
XIII. Uczeń stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) i strategie kompensacyjne, w przypadku gdy nie zna lub nie pamięta wyrazu (np. upraszczanie formy wypowiedzi, zastępowanie innym wyrazem, opis, wykorzystywanie środków niewerbalnych). 5) stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) oraz strategie kompensacyjne w przypadku braków leksykalnych (np. upraszczanie wypowiedzi, zastępowanie wyrazu innym, opisywanie, wykorzystywanie środków niewerbalnych);
XIV. Uczeń posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami). 6) dokonuje samooceny własnej pracy oraz własnych postępów w nauce języka obcego nowożytnego;
  7) wykorzystuje informację zwrotną, w tym o popełnionym błędzie, jako wskazówkę dotyczącą zakresu wiedzy lub umiejętności, które wymagają doskonalenia lub rozwijania.
  • Pozostawiono wszystkie umiejętności okołojęzykowe, w tym samoocenę (istotną również w zakresie umiejętności przekrojowych i sprawczości) oraz współpracę.
  • Dookreślono cel współpracy w parze lub grupie – doskonalenie własnych umiejętności, pomoc innym.
  • Dodano wymaganie dotyczące wykorzystania informacji zwrotnej.

dr Grzegorz Śpiewak

Absolwent University of Essex w Wielkiej Brytanii (magister lingwistyki) oraz Uniwersytetu Warszawskiego (doktor filologii angielskiej i lingwistyki). Nauczyciel języka angielskiego, konsultant, kierownik projektu, trener, uznany prelegent konferencyjny, autor. Były wykładowca akademicki i zastępca dyrektora ds. nauczania języka angielskiego i CLIL na Wydziale Anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Wykładowca w programie online MA TESOL w nowojorskiej uczelni The New School for Social Research.

Obecnie związany z Macmillan Education (jako główny konsultant ELT na Europę Środkowo-Wschodnią i kluczowy trener), DOS-ELTea – niezależnym centrum rozwoju nauczycieli (jako jego współzałożyciel i prezes), deDOMO Education (jako lider projektu i główny autor) oraz DoDoTOK – ogólnopolski program promujący nowoczesną, dwujęzyczną edukację przedszkolaków (jako jego główny konsultant). Honorowy Prezes i członek Rady Doradczej IATEFL Polska.