Reforma 2027 | Szkoły ponadpodstawowe

Nowa podstawa programowa dla drugiego języka obcego w liceum i technikum – co się zmienia od 2027 roku?

dr Grzegorz Śpiewak dr Grzegorz Śpiewak
📅 29 października 2026
⏱️ 9 min czytania

Porównanie projektu nowej podstawy programowej dla 4-letniego liceum ogólnokształcącego i 5-letniego technikum dla języka obcego nowożytnego nauczanego jako drugi (kontynuacja ze szkoły podstawowej) z obowiązującą podstawą programową z 2024 r.

✒️ W skrócie

Projekt nowej podstawy programowej z drugiego języka obcego (kontynuacja) dla liceum i technikum, która ma obowiązywać od 1 września 2027 r., w przeważającym stopniu utrzymuje dotychczasowe wymagania ogólne i szczegółowe, ale wprowadza również istotne zmiany. Najważniejsza to obniżenie oczekiwanego poziomu biegłości językowej na zakończenie nauki w szkole ponadpodstawowej, z poziomu A2+ do poziomu A2. Nowa podstawa programowa wprowadza również dość istotne zmiany w zakresie kształcenia umiejętności słuchania, czytania i przetwarzania językowego. Projekt w inny sposób ujmuje kompetencje kulturowe oraz wprowadza zupełnie nowe doświadczenia edukacyjne.

Ważne: poniższa analiza została przygotowana w oparciu o projekt IBE-PIB z października 2026 r., a nie ostateczny tekst rozporządzenia.

Na jakim etapie są prace nad nową podstawą programową?

Obowiązująca podstawa programowa dla 4-letniego liceum ogólnokształcącego i 5-letniego technikum dla języka obcego nowożytnego nauczanego jako drugi jest określona w rozporządzeniu z 28 czerwca 2024 r. (dostępne tutaj, str. 10–13 oraz 71–80).

Projekt nowej podstawy programowej dla 4-letniego liceum ogólnokształcącego i 5-letniego technikum jest określony w propozycji przekazanej przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB) do MEN (dostępny tutaj).

Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Edukacji Narodowej nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego ma zacząć obowiązywać w klasie I szkół ponadpodstawowych od 1 września 2027 r. Na stronie internetowej IBE-PIB opublikowane zostały projekty podstaw programowych, w tym podstawy programowej dla języka obcego nowożytnego nauczanego jako drugi (kontynuacja), opracowane przez zespoły ekspertów powołane na początku 2026 r. Projekty te zostały przekazane do MEN. Należy pamiętać, że nie są to ostateczne wersje dokumentów. MEN przygotuje na ich podstawie projekt rozporządzenia, który trafi do konsultacji publicznych. Wiążący będzie dopiero ostateczny tekst rozporządzenia, podpisany przez Ministra Edukacji i opublikowany w Dzienniku Ustaw.

Porównanie: podstawa programowa z 2024 r. a projekt podstawy programowej z października 2026 r.

Już teraz możemy wstępnie porównać oba dokumenty, tj. obowiązującą podstawę programową (z 2024 r.) oraz projekt nowej podstawy programowej przekazanej przez IBE-PIB do MEN.

Ogólny poziom biegłości językowej na zakończenie kształcenia w szkole ponadpodstawowej

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
Jeden poziom dla wszystkich sprawności i zakresu środków językowych, tj. A2+. Jeden poziom dla wszystkich sprawności i zakresu środków językowych, tj. A2.
Dość istotna zmiana względem 2024 r. – obniżenie wymagań dla wszystkich sprawności i zakresu środków językowych z A2+ do A2.

Cele kształcenia – wymagania ogólne

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
5 celów ogólnych. 7 celów ogólnych:
  • 5 wspólnych z podstawą z 2024 r.
  • 2 dodatkowe, tj. strategie i techniki uczenia się oraz otwartość na różnorodność kulturową, które były określone jako wymagania szczegółowe w podstawie programowej z 2024 r.
Bez zasadniczych zmian względem 2024 r.

Treści nauczania – wymagania szczegółowe

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
14 wymagań szczegółowych, w tym: 10 wymagań szczegółowych, w tym:
  • 8 dotyczących umiejętności językowych
  • 8 dotyczących umiejętności językowych, tożsamych z umiejętnościami w podstawie programowej z 2024 r.
  • 1 dotyczące kompetencji kulturowej
  • 1 dotyczące kompetencji kulturowej
  • 5 dotyczących umiejętności „okołojęzykowych”, wspomagających, np. współdziałanie w grupie, korzystanie z różnych źródeł informacji.
  • 1 dotyczące umiejętności „okołojęzykowych”, wspomagających, zawierające zapisy odpowiadające w znacznej części 5 wymaganiom z podstawy z 2024 r.
W większości przypadków bez zasadniczych zmian względem 2024 r.

Znajomość środków językowych

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • 14 zakresów tematycznych.
  • 14 zakresów tematycznych, tożsamych z zakresami z podstawy z 2024 r.; 3 zakresy zostały lekko zmodyfikowane.
  • Uczeń powinien posługiwać się „podstawowym zasobem” środków językowych.
  • Uczeń powinien posługiwać się „podstawowym zasobem” środków językowych.
  • W każdym zakresie tematycznym zagadnienia szczegółowe wymienione jako przykładowe („np.” w zapisie).
  • Wszystkie zagadnienia szczegółowe wymienione w każdym zakresie tematycznym są obowiązkowe (nie ma „np.”).
  • W zakresie zagadnień szczegółowych w poszczególnych zakresach tematycznych:
    • usunięto 8 zagadnień z podstawy z 2024 r.
    • dodano 14 zagadnień, tj.:
      • „wynajmowanie mieszkania, przeprowadzka” w zakresie tematycznym „dom”;
      • „uczenie się przez całe życie, ocenianie” w zakresie tematycznym „edukacja”;
      • „poszukiwanie pracy” w zakresie tematycznym „praca”;
      • „przedmioty codziennego użytku, relacje międzyludzkie” w zakresie tematycznym „życie prywatne”;
      • „nawyki żywieniowe” w zakresie tematycznym „żywienie”;
      • „reklama” w zakresie tematycznym „zakupy i usługi”;
      • „ruch uliczny” w zakresie tematycznym „podróżowanie i turystyka”;
      • „dziedziny kultury” w zakresie tematycznym „kultura”;
      • „części ciała, profilaktyka” w zakresie tematycznym „zdrowie”;
      • „klimat” w zakresie tematycznym „świat przyrody”;
    • zmieniono sposób sformułowania albo przypisanie zagadnienia do zakresu tematycznego w zakresie 4 zagadnień szczegółowych.
Nieznaczne zmiany względem 2024 r. w odniesieniu do zakresu zagadnień

Słuchanie

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Teksty artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka
  • Teksty artykułowane wyraźnie, przede wszystkim w standardowej odmianie języka, co oznacza konieczność stopniowego uwzględnienia w kształceniu również odmian języka obcego innych niż standardowa – nie tylko np. austriackiej czy szwajcarskiej odmiany niemieckiego lub latynoamerykańskich odmian hiszpańskiego, ale również języka używanego przez osoby niebędące rodzimymi użytkownikami języka.
  • 5 przykładowych rodzajów prostych tekstów.
  • 8 przykładowych rodzajów prostych tekstów.
  • 6 umiejętności szczegółowych.
  • 6 umiejętności szczegółowych, w tym dwie dodatkowe umiejętności: „układanie informacji w określonym porządku” oraz „wyciąganie wniosków”.
Dość istotne zmiany względem 2024 r. – rozbudowany katalog umiejętności szczegółowych oraz większa różnorodność w zakresie odmian języka.

Czytanie

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • 18 przykładowych rodzajów prostych tekstów.
  • 14 przykładowych rodzajów prostych tekstów, w tym teksty współczesne, np. posty.
  • 5 umiejętności szczegółowych.
  • 6 umiejętności szczegółowych, w tym trzy dodatkowe umiejętności: „układanie informacji w określonym porządku”, „wyciąganie wniosków” oraz „odróżnianie informacji o faktach od opinii”.
Dość istotne zmiany względem 2024 r. – rozbudowany katalog umiejętności szczegółowych.

Mówienie

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Wypowiedzi krótkie, proste, spójne, logiczne.
  • Wypowiedzi krótkie, proste, spójne, logiczne.
  • 8 umiejętności szczegółowych.
  • 9 umiejętności szczegółowych, w tym:
    • wszystkie umiejętności z podstawy programowej z 2024 r., ale dwa wymagania nieznacznie rozbudowane, tj. dodano „ustosunkowywanie się do opinii innych osób” oraz „opisywanie uczuć i emocji”
    • dodane jedno wymaganie, tj. udzielanie wskazówek i instrukcji.
Nieznaczne zmiany względem 2024 r. – lekko rozbudowany katalog umiejętności szczegółowych.

Pisanie

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Wypowiedzi krótkie, proste, spójne i logiczne.
  • Wypowiedzi krótkie, proste, spójne i logiczne.
  • 9 przykładowych rodzajów wypowiedzi.
  • 4 przykładowe rodzaje wypowiedzi.
  • 8 umiejętności szczegółowych.
  • 9 umiejętności szczegółowych, w tym:
    • wszystkie umiejętności z podstawy programowej z 2024 r., ale dwa wymagania nieznacznie rozbudowane, tj. dodano „ustosunkowywanie się do opinii innych osób” oraz „opisywanie uczuć i emocji”
    • dodane jedno wymaganie, tj. udzielanie wskazówek i instrukcji.
Nieznaczne zmiany względem 2024 r. – lekko rozbudowany katalog umiejętności szczegółowych.

Reagowanie w formie ustnej

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Reagowanie w typowych sytuacjach.
  • Reagowanie w typowych sytuacjach.
  • 14 umiejętności szczegółowych.
  • 14 umiejętności szczegółowych; zakres umiejętności praktycznie ten sam co w 2024 r. – dodane 4 mikroumiejętności (uzasadnianie opinii; uzasadnianie upodobań; wyrażanie i pytanie o preferencje; wyrażanie wdzięczności, złości i współczucia).
Nieznaczne zmiany względem 2024 r. – lekko rozbudowany katalog mikroumiejętności.

Reagowanie w formie pisemnej

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Reagowanie w formie prostego tekstu pisanego.
  • Reagowanie w formie prostego, zrozumiałego i adekwatnego do sytuacji komunikacyjnej tekstu pisanego.
  • 4 przykładowe rodzaje tekstów.
  • 6 przykładowych rodzajów tekstów; teksty uwspółcześnione, np. post.
  • 14 umiejętności szczegółowych.
  • 14 umiejętności szczegółowych; zakres umiejętności praktycznie ten sam co w 2024 r. – dodane 5 mikroumiejętności (podtrzymywanie rozmowy; uzasadnianie opinii; uzasadnianie upodobań; wyrażanie i pytanie o preferencje; wyrażanie wdzięczności, złości i współczucia).
Nieznaczne zmiany względem 2024 r. – lekko rozbudowany katalog mikroumiejętności.

Przetwarzanie językowe

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Przetwarzanie prostego tekstu ustnie lub pisemnie.
  • Przetwarzanie prostego tekstu ustnie lub pisemnie.
  • 3 wymagania szczegółowe.
  • 8 wymagań szczegółowych, w tym:
    • 3 tożsame z podstawą z 2024 r.
    • 5 nowych, tożsamych z wymaganiami dla szkoły podstawowej, w tym uzgadnianie znaczenia tekstu, współtworzenie wypowiedzi w parze lub grupie, tworzenie krótkiej notatki.
Dość istotne zmiany względem 2024 r.

Kompetencje kulturowe

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • 2 wymagania szczegółowe.
  • Akcent przesunięty z wiedzy w zakresie krajów, w których ludzie posługują się danym językiem, w kierunku wykorzystania tej wiedzy. Wiedza została zastąpiona wiedzą, umiejętnościami i postawami.
  • Zajęcia z języka obcego mają również służyć budowaniu zrozumienia własnej tożsamości kulturowej, m.in. dzięki dostrzeganiu podobieństw i różnic, odróżnianiu stereotypów od faktów.
  • Dodano wymaganie dotyczące odróżniania stereotypów od faktów.
Dość istotne zmiany względem 2024 r. (przy czym wymagania tożsame z wymaganiami nowej podstawy programowej dla szkoły podstawowej od 2026 r.)

Umiejętności wspierające uczenie się języka obcego nowożytnego

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
    5 umiejętności szczegółowych.
    7 umiejętności szczegółowych, w tym:
    • 5 tożsamych z podstawą z 2024 r.
    • 2 nowe umiejętności, tj. współdziałanie w parze lub w grupie w celu doskonalenia własnych umiejętności językowych oraz wykorzystywanie informacji zwrotnej.
Nieznaczne zmiany względem 2024 r. (przy czym wymagania tożsame z wymaganiami nowej podstawy programowej dla szkoły podstawowej od 2026 r.)

Doświadczenia edukacyjne

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
    Nie były określone w podstawie programowej.
  • Określono 14 doświadczeń dla zajęć z języka obcego nowożytnego.
  • Każdy uczeń w każdym roku szkolnym ma obowiązek realizacji przynajmniej dwóch wybranych z klasą i nauczycielem doświadczeń edukacyjnych.
  • Doświadczenia z założenia wspierają rozwój językowy, osobisty, psychiczny i społeczny uczniów oraz budują poczucie sprawczości.
  • Doświadczenia edukacyjne mają charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje przekrojowe oraz rozwijają umiejętności komunikacyjne i współpracę.
Dość istotne zmiany względem 2024 r.

Kompetencje przekrojowe i sprawczość

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
    Nie były określone w podstawie programowej.
    Kształcenie w zakresie języka obcego nowożytnego przyczynia się do rozwijania:
    • kompetencji przekrojowych, np. rozwiązywania problemów, kreatywnego myślenia, krytycznego myślenia
    • sprawczości, czyli podejmowania działań, które mają pozytywny wpływ na ucznia, który je podejmuje, i na innych, oraz brania odpowiedzialności za te działania.
    Dość istotne zmiany względem 2024 r.

Najważniejsze zmiany – podsumowanie

Podsumowując, projekt podstawy programowej dla 4-letniego liceum i 5-letniego technikum dla języka obcego nowożytnego nauczanego jako drugi (kontynuacja ze szkoły podstawowej) od 1 września 2027 r. w porównaniu do obowiązującej podstawy programowej z 2024 r.:

  • 1) wprowadza do podstawy programowej nieistniejące w 2024 r. doświadczenia edukacyjne oraz działania nakierowane na budowanie kompetencji przekrojowych oraz sprawczości
  • 2) wprowadza dość istotne zmiany w zakresie:
    • a) ogólnego poziomu biegłości językowej oczekiwanego na zakończenie kształcenia – obniża poziom dla wszystkich sprawności oraz zakresu środków językowych z A2+ do A2;
    • b) umiejętności rozumienia ze słuchu – określa 2 nowe umiejętności szczegółowe oraz wprowadza konieczność stopniowego różnicowania odmian języka podczas zajęć;
    • c) umiejętności rozumienia tekstu pisanego – określa 3 nowe umiejętności szczegółowe;
    • d) umiejętności przetwarzania językowego – określa kilka nowych szczegółowych umiejętności;
    • e) kompetencji kulturowych – przesuwa akcent z wiedzy w kierunku wykorzystania wiedzy oraz istotności postaw;
  • 3) wprowadza nieznaczne zmiany w zakresie:
    • a) znajomości środków językowych – określa kilka nowych tematów szczegółowych w wybranych zakresach tematycznych;
    • b) umiejętności mówienia i pisania – określa kilka nowych umiejętności szczegółowych, jednocześnie we wprowadzeniu podkreślona jest konieczność priorytetyzacji umiejętności mówienia w kształceniu;
    • c) umiejętności reagowania językowego w formie mówionej i pisemnej – określa kilka nowych mikroumiejętności;
    • d) kształcenia umiejętności wspierających uczenie się języka obcego nowożytnego.

FAQ – najczęściej zadawane pytania:

Czy nowa podstawa programowa obniża wymagania z drugiego języka obcego w liceum i technikum? +

Tak, jeśli chodzi o poziom biegłości. Projekt zakłada jeden poziom docelowy – A2 – dla wszystkich sprawności, podczas gdy podstawa z 2024 r. określała na zakończenie kształcenia ogólny poziom biegłości językowej jako A2+. Jednocześnie wszystkie zagadnienia w zakresach tematycznych stają się obowiązkowe, a w zakresie sprawności słuchania i czytania katalog umiejętności szczegółowych został rozbudowany – choć należy mieć świadomość, że umiejętności te będą ćwiczone w ograniczonym zakresie środków językowych.

Od kiedy będzie obowiązywać nowa podstawa programowa w szkołach ponadpodstawowych? +

Zgodnie z zapowiedziami MEN – od 1 września 2027 r. w klasie I liceum i technikum. Omawiany dokument to projekt przygotowany przez IBE-PIB; ostateczny kształt podstawy programowej będzie znany po konsultacjach publicznych i publikacji rozporządzenia w Dzienniku Ustaw.

Czym są doświadczenia edukacyjne w nowej podstawie programowej z języka obcego? +

To zupełnie nowy element: podstawa z 2024 r. ich nie przewidywała. Projekt określa 14 doświadczeń edukacyjnych dla zajęć z języka obcego. Każdy uczeń w każdym roku szkolnym ma zrealizować co najmniej dwa z nich, wybrane wspólnie z klasą i nauczycielem. Doświadczenia mają charakter praktyczny, wspierają rozwój językowy, osobisty, psychiczny i społeczny uczniów, wzmacniają kompetencje przekrojowe i budują poczucie sprawczości.

Czy nowa podstawa programowa zmieni maturę z języka obcego? +

Nie od razu. Nowa podstawa ma obowiązywać w klasie I od 1 września 2027 r., więc pierwsi uczniowie uczący się według niej przystąpią do matury w 2031 r. (liceum) i 2032 r. (technikum). Podstawa programowa określa zakres egzaminu, ale sposób sprawdzania wiadomości i umiejętności określi w Informatorze Centralna Komisja Egzaminacyjna, najpóźniej w 2029 r. Warto jednak pamiętać, że egzamin maturalny z języka obcego opiera się na wymaganiach dla języka nauczanego jako pierwszy (poziom B1), a więc wyższych niż w przypadku języka drugiego (A2).

Zobacz również:

Język obcy nauczany jako pierwszy – zakres podstawowy

Język obcy nauczany jako pierwszy – zakres rozszerzony

 

dr Grzegorz Śpiewak

Absolwent University of Essex w Wielkiej Brytanii (magister lingwistyki) oraz Uniwersytetu Warszawskiego (doktor filologii angielskiej i lingwistyki). Nauczyciel języka angielskiego, konsultant, kierownik projektu, trener, uznany prelegent konferencyjny, autor. Były wykładowca akademicki i zastępca dyrektora ds. nauczania języka angielskiego i CLIL na Wydziale Anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Wykładowca w programie online MA TESOL w nowojorskiej uczelni The New School for Social Research.

Obecnie związany z Macmillan Education (jako główny konsultant ELT na Europę Środkowo-Wschodnią i kluczowy trener), DOS-ELTea – niezależnym centrum rozwoju nauczycieli (jako jego współzałożyciel i prezes), deDOMO Education (jako lider projektu i główny autor) oraz DoDoTOK – ogólnopolski program promujący nowoczesną, dwujęzyczną edukację przedszkolaków (jako jego główny konsultant). Honorowy Prezes i członek Rady Doradczej IATEFL Polska.

Zostałeś zalogowany. Pobieranie rozpoczęte.
Pobierz ręcznie