Reforma 2027 | Szkoły ponadpodstawowe

Nowa podstawa programowa z języka angielskiego w liceum i technikum – co się zmienia w zakresie rozszerzonym od 2027?

dr Grzegorz Śpiewak dr Grzegorz Śpiewak
📅 29 października 2026
⏱️ 9 min czytania

Porównanie projektu nowej podstawy programowej dla 4-letniego liceum ogólnokształcącego i 5-letniego technikum dla języka obcego nowożytnego nauczanego jako pierwszy w zakresie rozszerzonym z obowiązującą obecnie podstawą programową z 2024 r.

✒️ W skrócie

Projekt nowej podstawy programowej z języka obcego nowożytnego nauczanego jako pierwszy w zakresie rozszerzonym (w praktyce najczęściej angielskiego) dla liceum i technikum, która ma obowiązywać od 1 września 2027 r., w większości utrzymuje dotychczasowe wymagania dotyczące słuchania, czytania, mówienia i reagowania językowego. Najważniejsze zmiany w zakresie rozszerzonym to:

  • jeden poziom docelowy B2 dla wszystkich sprawności (dotąd B2+ dla rozumienia),
  • większy nacisk na poprawność środków językowych,
  • różne odmiany języka w słuchaniu,
  • rozbudowane przetwarzanie językowe,
  • nowe ujęcie kompetencji kulturowych,
  • zupełna nowość - doświadczenia edukacyjne.

Uwaga! W tym wpisie analizujemy projekt IBE-PIB z października 2026 r., a nie ostateczny tekst rozporządzenia wprowadzającego nową podstawę (jego publikacja zapowiedziana jest na przełom lutego i marca 2027 r.).

Na jakim etapie są prace nad nową podstawą programową?

Obowiązująca podstawa programowa dla 4-letniego liceum ogólnokształcącego i 5-letniego technikum w zakresie rozszerzonym jest określona w rozporządzeniu z 28 czerwca 2024 r. (dostępne tutaj, str. 10–13, 54–60 oraz 77–80).

Projekt podstawy programowej dla 4-letniego liceum ogólnokształcącego i 5-letniego technikum jest określony w propozycji przekazanej przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB) do MEN (dostępny tutaj).

Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Edukacji Narodowej nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego ma zacząć obowiązywać w klasie I szkół ponadpodstawowych od 1 września 2027 r. Na stronie internetowej IBE-PIB opublikowane zostały projekty podstaw programowych, w tym podstawy programowej dla języka obcego nowożytnego w zakresie rozszerzonym, opracowane przez zespoły ekspertów powołane na początku 2026 r. Projekty te zostały przekazane do MEN. Należy pamiętać, że nie są to ostateczne wersje dokumentów. Na ich podstawie MEN przygotuje projekt rozporządzenia, który trafi do konsultacji publicznych. Wiążący będzie dopiero ostateczny tekst rozporządzenia, podpisany przez Ministra Edukacji i opublikowany w Dzienniku Ustaw.

Porównanie: podstawa programowa z 2024 r. a projekt podstawy programowej z października 2026 r.

Już teraz możemy wstępnie porównać oba dokumenty, tj. obowiązującą podstawę programową (z 2024 r.) oraz projekt nowej podstawy programowej przekazanej przez IBE-PIB do MEN.

Ogólny poziom biegłości językowej na zakończenie kształcenia w szkole ponadpodstawowej

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
Dwa poziomy, tj.
  • B2 dla sprawności produktywnych
  • B2+ dla sprawności receptywnych.
Jeden poziom dla wszystkich sprawności, tj. B2.
Dość istotna zmiana względem 2024 r. – obniżenie wymagań dla sprawności receptywnych oraz biernej znajomości środków językowych z B2+ do B2.

Cele kształcenia – wymagania ogólne

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
5 celów ogólnych. 7 celów ogólnych:
  • 5 wspólnych z podstawą z 2024 r.
  • 2 dodatkowe, tj. strategie i techniki uczenia się oraz otwartość na różnorodność kulturową, które były określone jako wymagania szczegółowe w podstawie programowej z 2024 r.
Bez zasadniczych zmian względem 2024 r.

Treści nauczania – wymagania szczegółowe

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
14 wymagań szczegółowych, w tym: 10 wymagań szczegółowych, w tym:
  • 8 dotyczących umiejętności językowych
  • 8 dotyczących umiejętności językowych, tożsamych z umiejętnościami w podstawie programowej z 2024 r.
  • 1 dotyczące kompetencji kulturowej
  • 1 dotyczące kompetencji kulturowej
  • 5 dotyczących umiejętności „okołojęzykowych”, wspomagających, np. współdziałanie w grupie, korzystanie z różnych źródeł informacji.
  • 1 dotyczące umiejętności „okołojęzykowych”, wspomagających, zawierające zapisy odpowiadające w znacznej części 5 wymaganiom z podstawy z 2024 r.
W większości przypadków bez zasadniczych zmian względem 2024 r.

Znajomość środków językowych

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • 14 zakresów tematycznych.
  • 14 zakresów tematycznych, tożsamych z zakresami z podstawy z 2024 r.; nazwy 2 zakresów tematycznych zostały lekko zmodyfikowane.
  • Uczeń powinien posługiwać się „dość bogatym zasobem” środków językowych.
  • Uczeń powinien posługiwać się „rozwiniętym zasobem” środków językowych. Skoro w zakresie biernej znajomości środków językowych poziom został obniżony (z B2+ do B2), „rozwinięty” zasób należy odczytywać jako mniejszy niż „dość bogaty”.
  • Wymaganie określa wyłącznie zakres środków językowych.
  • Wymaganie określa zakres oraz stopień poprawności środków językowych – uczeń ma „na ogół poprawnie” stosować środki językowe.
  • W każdym zakresie tematycznym zagadnienia szczegółowe wymienione jako przykładowe („np.” w zapisie).
  • Wszystkie zagadnienia szczegółowe wymienione w każdym zakresie tematycznym są obowiązkowe (nie ma „np.”).
    W zakresie zagadnień szczegółowych w poszczególnych zakresach tematycznych:
  • usunięto 16 zagadnień z podstawy z 2024 r.
  • dodano 11 zagadnień, tj.
    • „samoidentyfikacja, rozwój osobisty” w temacie „człowiek”;
    • „wolontariat, równowaga między życiem prywatnym i zawodowym” w temacie „praca”;
    • „przedmioty codziennego użytku, relacje międzyludzkie” w temacie „życie prywatne”;
    • „rodzaje kultury” w temacie „kultura”;
    • „części ciała, profilaktyka” w temacie „zdrowie”;
    • „pozytywny i negatywny wpływ człowieka na środowisko” w temacie „świat przyrody”;
    • „wyzwania współczesności, w tym uczestnictwo osób z niepełnosprawnościami w życiu społecznym” w temacie „społeczeństwo”.
  • zmieniono sposób sformułowania albo przypisanie zagadnienia do zakresu tematycznego w zakresie 9 zagadnień szczegółowych.
Dość istotne zmiany względem 2024 r. – obniżony poziom środków językowych w czytaniu i słuchaniu (B2), ale jednocześnie wskazana istotność poprawności w używaniu środków językowych.

Słuchanie

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Teksty wypowiadane w naturalnym tempie. Podstawa dla zakresu rozszerzonego nie określała, że muszą to być wypowiedzi w standardowej odmianie języka, a zatem – w sposób domniemany – dopuszczała również odmiany niestandardowe.
  • Konieczność uwzględnienia w kształceniu również odmian języka obcego innych niż standardowa – nie tylko np. szkockiego, irlandzkiego w przypadku angielskiego, ale również języka używanego przez osoby niebędące rodzimymi użytkownikami języka.
  • 10 umiejętności szczegółowych.
  • 8 umiejętności szczegółowych, ale zakres umiejętności praktycznie ten sam co w 2024 r.
W zakresie umiejętności bez zmian względem 2024 r.
Większa różnorodność w zakresie odmian języka.

Czytanie

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Różnorodne złożone wypowiedzi pisemne, bez przykładów rodzajów tekstów.
  • Różnorodne złożone wypowiedzi pisemne, bez przykładów rodzajów tekstów.
  • 10 umiejętności szczegółowych.
  • 8 umiejętności szczegółowych, ale zakres umiejętności praktycznie ten sam co w 2024 r. Zrezygnowano z „określania nastawienia i postawy autora tekstu” oraz „rozpoznawania znaczeń przenośnych”.
Nieznaczne zmiany (ograniczenie) w zakresie umiejętności szczegółowych względem 2024 r.

Mówienie

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Wypowiedzi w miarę złożone, spójne i logiczne, płynne.
  • Wypowiedzi w miarę złożone, spójne i logiczne, płynne.
  • 12 umiejętności szczegółowych.
  • 14 umiejętności szczegółowych, ale zakres umiejętności praktycznie ten sam co w 2024 r.
  • Podstawa wskazuje, że mówienie (ogólnie: komunikacja ustna) powinno być priorytetyzowane w kształceniu językowym.
W zakresie umiejętności bez zmian względem 2024 r.

Pisanie

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Wypowiedzi w miarę złożone, bogate pod względem treści, spójne i logiczne.
  • Wypowiedzi w miarę złożone, bogate pod względem treści, spójne i logiczne.
  • 8 przykładowych rodzajów wypowiedzi.
  • Nie określono przykładowych rodzajów wypowiedzi. Przykładowe rodzaje tekstów zastąpiono typami tekstów określającymi cel danego tekstu, tj. tekst informacyjny, tekst narracyjny, tekst argumentacyjny, tekst perswazyjny.
  • 13 umiejętności szczegółowych.
  • 14 umiejętności szczegółowych; zakres umiejętności praktycznie ten sam co w 2024 r.
Bez zmian w zakresie umiejętności, ale zmiana obejmuje sposób określenia rodzajów tekstów, które uczniowie tworzą (istotny jest cel tekstu, a nie jego rodzaj).

Reagowanie w formie ustnej

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Reagowanie w różnorodnych, również złożonych i nietypowych sytuacjach.
  • Reagowanie w różnorodnych sytuacjach (sytuacje „różnorodne” obejmują również sytuacje „złożone i nietypowe”).
  • 15 umiejętności szczegółowych.
  • 14 umiejętności szczegółowych; zakres umiejętności praktycznie ten sam co w 2024 r.
W zakresie umiejętności bez zmian względem 2024 r.

Reagowanie w formie pisemnej

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Reagowanie w formie złożonego tekstu pisanego.
  • Reagowanie w formie zrozumiałego i adekwatnego do sytuacji komunikacyjnej tekstu pisanego (nie określono, że ma to być tekst „złożony”, ale sytuacja komunikacyjna może takiego rodzaju tekstu wymagać, więc nie ma tu zasadniczej zmiany).
  • 15 umiejętności szczegółowych.
  • 14 umiejętności szczegółowych; zakres umiejętności praktycznie ten sam co w 2024 r.
W zakresie umiejętności bez zmian względem 2024 r.

Przetwarzanie językowe

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • Przetwarzanie tekstu ustnie lub pisemnie.
  • Przetwarzanie tekstu ustnie lub pisemnie.
  • 6 wymagań szczegółowych.
  • 9 wymagań szczegółowych, w tym:
    • 5 tożsamych z podstawą z 2024 r.
    • 4 nowe, tożsame z wymaganiami dla szkoły podstawowej, w tym uzgadnianie znaczenia tekstu, współtworzenie wypowiedzi w parze lub grupie, tworzenie krótkiej notatki.
  • Zrezygnowano z wymagania „stosuje zmiany stylu lub formy tekstu” z podstawy z 2024 r.
Dość istotne zmiany względem 2024 r., w tym wprowadzenie działań językowych wymagających integrowania umiejętności, np. uzgadnianie znaczenia tekstu = czytanie/słuchanie + mówienie(/pisanie).

Kompetencje kulturowe

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
  • 2 wymagania szczegółowe.
  • Akcent przesunięty z wiedzy w zakresie krajów, w których ludzie posługują się danym językiem, w kierunku wykorzystania tej wiedzy. Wiedza została zastąpiona wiedzą, umiejętnościami i postawami.
  • Zajęcia z języka obcego mają również służyć budowaniu zrozumienia własnej tożsamości kulturowej, m.in. dzięki dostrzeganiu podobieństw i różnic, odróżnianiu stereotypów od faktów.
  • Dodano wymaganie dotyczące odróżniania stereotypów od faktów.
Dość istotne zmiany względem 2024 r. (przy czym wymagania tożsame z wymaganiami nowej podstawy programowej dla szkoły podstawowej od 2026 r.).

Umiejętności wspierające uczenie się języka obcego nowożytnego

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
    5 umiejętności szczegółowych.
    7 umiejętności szczegółowych, w tym:
    • 5 tożsamych z podstawą z 2024 r.
    • 2 nowe, tj. współdziałanie w parze lub w grupie w celu doskonalenia własnych umiejętności językowych oraz wykorzystywanie informacji zwrotnej.
Nieznaczne zmiany względem 2024 r. (przy czym wymagania tożsame z wymaganiami nowej podstawy programowej dla szkoły podstawowej od 2026 r.).

Doświadczenia edukacyjne

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
    Nie były określone w podstawie programowej.
  • Określono 14 doświadczeń edukacyjnych dla zajęć z języka obcego nowożytnego.
  • Każdy uczeń w każdym roku szkolnym ma obowiązek realizacji przynajmniej dwóch wybranych z klasą i nauczycielem doświadczeń edukacyjnych.
  • Doświadczenia z założenia wspierają rozwój językowy, osobisty, psychiczny i społeczny uczniów oraz budują poczucie sprawczości.
  • Doświadczenia edukacyjne mają charakter praktyczny, wzmacniają kompetencje przekrojowe oraz rozwijają umiejętności komunikacyjne i współpracę.
Dość istotne zmiany względem 2024 r., przy czym lista rodzajów doświadczeń edukacyjnych jest identyczna dla zakresu podstawowego i rozszerzonego.

Kompetencje przekrojowe i sprawczość

Podstawa programowa z 2024 r. Projekt podstawy programowej z października 2026 r.
    Nie były określone w podstawie programowej.
Kształcenie w zakresie języka obcego nowożytnego przyczynia się do rozwijania:
  • kompetencji przekrojowych, np. rozwiązywania problemów, kreatywnego myślenia, krytycznego myślenia
  • sprawczości, czyli podejmowania działań, które mają pozytywny wpływ na ucznia, który je podejmuje, i na innych, oraz brania odpowiedzialności za te działania.
Dość istotne zmiany względem 2024 r.

Najważniejsze zmiany – podsumowanie

Podsumowując, projekt nowej podstawy programowej dla 4-letniego LO i 5-letniego technikum dla języka obcego nowożytnego w zakresie rozszerzonym, w porównaniu do obowiązującej podstawy programowej z 2024 r.:

  • 1) wprowadza do podstawy programowej nieistniejące w 2024 r. doświadczenia edukacyjne oraz działania nakierowane na budowanie kompetencji przekrojowych oraz sprawczości;
  • 2) wprowadza dość istotne zmiany w zakresie:
    • a) ogólnego poziomu biegłości językowej oczekiwanego na zakończenie kształcenia – obniża poziom dla sprawności receptywnych oraz biernej znajomości środków językowych z B2+ do B2;
    • b) znajomości środków językowych – podkreśla istotność poprawności używania znanych środków językowych;
    • c) umiejętności rozumienia ze słuchu – wprowadza konieczność różnicowania odmian języka podczas zajęć;
    • d) umiejętności przetwarzania językowego – podkreśla istotność integrowania umiejętności;
    • e) kompetencji kulturowych – przesuwa akcent z wiedzy w kierunku wykorzystania wiedzy oraz istotności postaw;
  • 3) wprowadza nieznaczne zmiany w zakresie:
    • a) umiejętności czytania – ograniczono zakres umiejętności szczegółowych;
    • b) umiejętności pisania – przykładowe rodzaje tekstów zastąpiono typami tekstów określającymi cel danego tekstu, tj. tekst informacyjny, tekst narracyjny, tekst argumentacyjny, tekst perswazyjny;
    • c) kształcenia umiejętności wspierających uczenie się języka obcego nowożytnego;
  • 4) nie wprowadza praktycznie żadnych istotnych zmian w zakresie umiejętności szczegółowych dotyczących:
    • a) słuchania (ale wprowadza większą różnorodność odmian języka – zob. pkt 2c);
    • b) mówienia – choć we wprowadzeniu podkreślona jest konieczność priorytetyzacji tej umiejętności w kształceniu;
    • c) reagowania w formie ustnej i pisemnej.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy nowa podstawa programowa w zakresie rozszerzonym obniża wymagania z języka angielskiego w liceum i technikum? +

Co do zasady – tak. Projekt zakłada jeden poziom docelowy – B2 – dla wszystkich sprawności, podczas gdy podstawa z 2024 r. przewidywała B2+ dla rozumienia ze słuchu i czytania. Jednocześnie wszystkie zagadnienia w zakresach tematycznych stają się obowiązkowe, a projekt kładzie większy nacisk na poprawne stosowanie środków językowych.

Od kiedy będzie obowiązywać nowa podstawa programowa w szkołach ponadpodstawowych? +

Zgodnie z zapowiedziami MEN – od 1 września 2027 r. w klasie I liceum i technikum. Omawiany dokument to projekt przygotowany przez IBE-PIB; ostateczny kształt podstawy będzie znany po konsultacjach publicznych i publikacji rozporządzenia w Dzienniku Ustaw.

Czym są doświadczenia edukacyjne w nowej podstawie programowej z języka obcego? +

To zupełnie nowy element: podstawa z 2024 r. ich nie przewidywała. Projekt określa 14 doświadczeń edukacyjnych dla zajęć z języka obcego. Każdy uczeń w każdym roku szkolnym – zarówno w ramach realizacji podstawy w zakresie podstawowym, jak i rozszerzonym – ma zrealizować co najmniej dwa z nich, wybrane wspólnie z klasą i nauczycielem. Doświadczenia mają charakter praktyczny, wspierają rozwój językowy, osobisty, psychiczny i społeczny uczniów, wzmacniają kompetencje przekrojowe i budują poczucie sprawczości.

Czy nowa podstawa programowa zmieni maturę rozszerzoną z języka angielskiego? +

Nie od razu. Nowa podstawa ma obowiązywać w klasie I od 1 września 2027 r., więc pierwsi uczniowie uczący się według niej przystąpią do matury w 2031 r. (liceum) i 2032 r. (technikum). Podstawa programowa określa zakres egzaminu, ale sposób sprawdzania wiadomości i umiejętności określi w informatorze Centralna Komisja Egzaminacyjna, najpóźniej w 2029 r.

Zobacz również:

Język obcy nauczany jako pierwszy – zakres podstawowy

Język obcy nauczany jako drugi – kontynuacja

 

dr Grzegorz Śpiewak

Absolwent University of Essex w Wielkiej Brytanii (magister lingwistyki) oraz Uniwersytetu Warszawskiego (doktor filologii angielskiej i lingwistyki). Nauczyciel języka angielskiego, konsultant, kierownik projektu, trener, uznany prelegent konferencyjny, autor. Były wykładowca akademicki i zastępca dyrektora ds. nauczania języka angielskiego i CLIL na Wydziale Anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Wykładowca w programie online MA TESOL w nowojorskiej uczelni The New School for Social Research.

Obecnie związany z Macmillan Education (jako główny konsultant ELT na Europę Środkowo-Wschodnią i kluczowy trener), DOS-ELTea – niezależnym centrum rozwoju nauczycieli (jako jego współzałożyciel i prezes), deDOMO Education (jako lider projektu i główny autor) oraz DoDoTOK – ogólnopolski program promujący nowoczesną, dwujęzyczną edukację przedszkolaków (jako jego główny konsultant). Honorowy Prezes i członek Rady Doradczej IATEFL Polska.

Zostałeś zalogowany. Pobieranie rozpoczęte.
Pobierz ręcznie