Spis treści
KLIKNIJ, ABY ROZWINĄĆ
Reforma podstawy programowej dla szkoły podstawowej, która zacznie obowiązywać od 1 września 2026, nie wywraca nauczania języka obcego do góry nogami. Wprowadza jednak wyraźne przesunięcia akcentów oraz kilka zupełnie nowych elementów, które będą miały realny wpływ na codzienną pracę nauczycieli języka angielskiego.
Niektóre z tych nowości stanowią realizację założeń określonych w Profilu absolwenta i absolwentki przedszkola i szkoły podstawowej. Inne nowości to autorski wkład zespołu ekspertów, którzy opracowywali projekt podstawy programowej dla szkoły podstawowej.
Warto przyjrzeć się bliżej tym zmianom – nie tylko po to, by się do nich przygotować, lecz przede wszystkim dlatego, że wiele z nich dobrze wspiera to, co i tak robi większość anglistów: rozwijanie komunikacji, budowanie pewności siebie uczniów i tworzenie angażujących aktywności językowych.
Co pozostaje bez zmian?
Nowa podstawa wciąż opiera się na Europejskim Systemie Opisu Kształcenia Językowego (CEFR). Nadal uczymy:
- rozumienia tekstów,
- tworzenia tekstów,
- reagowania językowego,
- przetwarzania językowego,
- środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, fonetycznych i ortograficznych),
- kompetencji kulturowych.
To dobra wiadomość – nauczyciele języka obcego mogą polegać na dobrych rozwiązaniach i strategiach, jakie wypracowali przez lata.
Od kiedy obowiązuje nowa podstawa?
Reforma będzie wprowadzana stopniowo:
1. Sprawczość – słowo klucz całej reformy
Nowa podstawa programowa mocno akcentuje rozwijanie poczucia sprawczości u uczniów. To pojęcie pojawia się w Profilu absolwenta i absolwentki i oznacza podejmowanie działań mających pozytywny wpływ na osobę, która je podejmuje i na innych oraz branie za te działania odpowiedzialności. Zadaniem szkoły jest wspieranie uczniów w budowaniu przeświadczenia, że to, co trzeba zrobić, „da się zrobić”. Sprawczość opisuje umiejętność:
1. stawiania sobie celów,
2. realizowania ich,
3. oceniania efektów własnej pracy.
Brzmi znajomo? W nauczaniu języka obcego to przecież fundament uczenia się.
W praktyce będzie to oznaczać m.in.:
- samodzielną pracę ucznia nad językiem,
- wykorzystywanie różnych źródeł (także cyfrowych),
- rozwijanie strategii komunikacyjnych i kompensacyjnych,
- samoocenę i korzystanie z informacji zwrotnej,
- ocenianie kształtujące nastawione na rozwój.
Jak wspierać sprawczość na lekcji angielskiego?
- stosować metodę małych kroków,
- regularnie przekazywać wartościową informację zwrotną,
- traktować błędy jako naturalny element rozwoju językowego,
- podkreślać sukcesy uczniów, nawet te drobne.
To nic rewolucyjnego – ale teraz jest wpisane w wymagania podstawy.
2. Doświadczenia edukacyjne – nowy element obowiązkowy
To jedna z najciekawszych i najbardziej praktycznych zmian. Doświadczenia edukacyjne to krótkie, zaplanowane działania projektowe lub zadaniowe, ustalone i realizowane wspólnie przez nauczyciela i uczniów. Mają:
- rozwijać kompetencje przekrojowe,
- wzmacniać sprawczość,
- tworzyć realne sytuacje użycia języka.
W nowej podstawie programowej dla klas IV-VIII podano 10 konkretnych doświadczeń edukacyjnych. Nie wszystkie z nich „nadają się” dla każdego dziecka, dlatego wybierając doświadczenie, należy uwzględnić zarówno wiek uczniów, jak i ich poziom biegłości językowej. Uczeń musi zrealizować minimum jedno doświadczenie w każdym kolejnym roku. W klasach IV–VIII daje to łącznie pięć obowiązkowych doświadczeń na języku obcym.
Doświadczenia edukacyjne nie muszą trwać długo, mają być za to konkretne, z wyraźnie określonym przebiegiem, od początku do końca, np.:
- przygotowanie broszury na temat kraju anglojęzycznego,
- zaprezentowanie własnego skeczu lub vlogu w języku angielskim,
- zaplanowanie wyjazdu do kraju anglojęzycznego (raczej w kl. VII–VIII),
- dyskusja na określony temat (raczej w klasach VII-VII).
To świetna okazja, by rozszerzać kompetencje uczniów poza typowe ćwiczenia językowe.
3. Większa elastyczność
Nowa podstawa rezygnuje z odgórnego przypisywania zakresów treści do etapu edukacyjnego.
Zamiast tego wskazuje – dla języka obcego nauczanego jako pierwszy:
- poziom oczekiwany (A2 na koniec klasy VIII), na którym zostanie przeprowadzony egzamin ósmoklasisty w nowej formule;
- poziom wyższy (B1 na koniec klasy VIII), który może realizować nauczyciel, jeśli uczniowie są gotowi na więcej.
Istotne jest, co uczniowie faktycznie umieją, a nie w jakiej sytuacji organizacyjnej rozpoczynają kształcenie. To duże wsparcie dla szkół, gdzie klasy są zróżnicowane. Wybierając podręcznik, warto pamiętać, że klasy mogą się zmieniać rok do roku, a cykl dotacyjny trwa 3 lata – warto więc znaleźć dobre rozwiązanie, najlepiej takie, które zapewni pełną elastyczność zmiany wariantu podstawy, który realizujemy, także w trakcie trwania cyklu kształcenia.
4. Nowe akcenty w nauczaniu języka angielskiego
Poza elementami związanymi ze sprawczością, podstawa wprowadza ważne doprecyzowania:
- ✔ Wzmocnienie nacisku na komunikację ustną
Nie tylko „mówienie”, ale także słuchanie, reagowanie i przetwarzanie językowe.
- ✔ Różnorodność odmian języka
Uczniowie mają oswajać się z różnymi akcentami i wariantami angielskiego. Nie po to, by rozpoznawać wszystkie – lecz by lepiej radzić sobie w realnej komunikacji.
- ✔ Błąd językowy jako element rozwoju
Podstawa jasno podkreśla, że błąd – o ile nie zakłóca komunikacji – jest sygnałem rozwoju, nie porażki.
- ✔ Jednoznaczne zakresy leksykalne
Zamiast „przykładowych” list – konkretne zakresy słownictwa dla danego poziomu. To pomoże w planowaniu pracy i przygotowaniu uczniów do egzaminów.
Co to wszystko oznacza dla nauczycieli angielskiego?
- Można (i warto) korzystać z dotychczasowych dobrych praktyk, bo nowa podstawa wzmacnia to, co przynosi efekty.
- Więcej swobody w dostosowaniu poziomu do realnych umiejętności uczniów.
- Większe znaczenie projektów, aktywności i doświadczeń, które angażują i budują pewność siebie.
- Jeszcze większy nacisk na komunikację, z uwzględnieniem różnych akcentów.
- Wzmocnienie roli oceniania kształtującego i świadomego rozwijania strategii uczenia się.
To dobry moment, aby zacząć planować, jak wykorzystać te zmiany na swoich lekcjach – tak, by stały się szansą, a nie wyzwaniem.
PS. Podpowiadamy nauczycielom angielskiego, że warto zapoznać się w przypadku rozporządzenia nie tylko z częścią przedmiotową, ale także ze wstępem dla danego etapu edukacyjnego, w którym omówione są m.in. wartości, kompetencje fundamentalne i przekrojowe oraz sprawczość.
Masz więcej pytań dotyczących reformy? Zajrzyj do sekcji FAQ »
wróć
dla uczniów - z książki ucznia i/lub zeszytu ćwiczeń, 
dla nauczycieli - z książki nauczyciela lub serwisu 
